Staatsexamen NT2 Programma I vs II
Wat is het verschil?

Wat is het Staatsexamen NT2?

Het Staatsexamen NT2 is het officiële Nederlandse taalexamen voor volwassenen die Nederlands niet als moedertaal spreken. Het examen wordt namens het ministerie van Onderwijs georganiseerd door DUO en toont officieel aan op welk niveau je Nederlands beheerst — voor werk, studie of inburgering. Het diploma wordt breed erkend door opleidingen, werkgevers en overheidsinstanties in Nederland.

Er zijn twee examens, elk gekoppeld aan een ERK-niveau (twijfel je wat A1 t/m C2 precies inhouden? Lees dan mijn artikel over de ERK-niveaus):

• Programma I — niveau B1, gericht op mbo-niveau, werk en dagelijks leven
• Programma II — niveau B2, gericht op hbo- of universitair niveau en professioneel taalgebruik

Je hoeft niet eerst Programma I te halen om Programma II te mogen doen — je kiest direct het programma dat bij jouw niveau en doel past.

Het verschil tussen Programma I en Programma II

Het belangrijkste verschil zit in het soort teksten en opdrachten. Bij Programma II zijn teksten abstracter, is het woordgebruik moeilijker en spelen beschouwende en betogende teksten een grotere rol dan bij Programma I. De eisen aan grammaticale correctheid liggen bij Programma II ook hoger.

Beide examens gebruiken vergelijkbare officiële afnametijden, behalve bij het onderdeel Lezen. Kies het programma op basis van het niveau dat je opleiding, werkgever of IND-situatie vereist — niet op basis van wat "sterker klinkt".

De examenonderdelen

Beide programma's bestaan uit dezelfde vier onderdelen, die je op de computer maakt:

• Lezen — begrip van geschreven teksten
• Luisteren — begrip van gesproken Nederlands
• Schrijven — hoe je de taal zelf schriftelijk gebruikt
• Spreken — hoe je de taal zelf mondeling gebruikt

Lezen en luisteren toetsen dus begrip, terwijl schrijven en spreken toetsen hoe goed je de taal zelf actief kunt gebruiken. Je kunt de vier onderdelen los van elkaar inplannen en, indien nodig, een enkel onderdeel herkansen zonder de andere drie opnieuw te hoeven doen.

Welk programma past bij jouw doel?

De keuze hangt volledig af van wat je met het diploma wilt bereiken:

• Programma I (B1) — kies dit als je wilt studeren of werken op mbo-niveau, of als een functie-eis of instelling B1 vraagt
• Programma II (B2) — kies dit als je wilt studeren aan een hbo-opleiding of universiteit, of als je kansen op een baan op hbo/academisch niveau wilt vergroten

Een praktische vuistregel: schrijf op welke instelling of werkgever je precies voor ogen hebt, en zoek de taaleis in hun eigen bewoordingen op. Staat er B2, hbo of universiteit? Dan is Programma II de juiste keuze. Vraagt de functie of opleiding alleen "goed Nederlands" op mbo-niveau? Dan is Programma I meestal voldoende — en bespaar je aanzienlijk aan voorbereidingstijd.

Heb ik dit nodig voor inburgering of naturalisatie?

Meestal niet. Voor naturalisatie is doorgaans alleen A2 vereist, en de inburgering onder de Wet inburgering 2021 loopt via de B1-route of de onderwijsroute (meestal B1), afhankelijk van jouw PIP (Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie) dat de gemeente vaststelt. Beide Staatsexamen NT2-programma's liggen ruim boven deze niveaus.

Aanmelden en kosten

Je meldt je aan via DUO, meestal met DigiD in MijnDUO. Aanmelden opent doorgaans ongeveer acht weken voor de examendatum. Je kiest daarbij het programma, het onderdeel, de examenlocatie (examens worden onder meer aangeboden in Amsterdam, Eindhoven, Rijswijk, Rotterdam, Utrecht en Zwolle) en een beschikbaar tijdstip.

Elk onderdeel kost €50 (prijs 2026), dus een volledig examen van vier onderdelen kost €200 in totaal. Je hebt een onderdeel gehaald bij een omgezette score van 500 of hoger. Haal je alle vier de onderdelen van hetzelfde programma, dan ontvang je het officiële NT2-diploma, dat niet verloopt.

Hoe bereid je je voor?

Veel kandidaten overschatten hun productieve vaardigheden — vooral spreken en schrijven — wat vaak tot problemen leidt tijdens het examen zelf. Effectieve voorbereiding richt zich daarom op alle vier de onderdelen, met extra aandacht voor spreek- en schrijfvaardigheid:

• Regelmatig oefenen met officiële voorbeeldexamens van Staatsexamens NT2
• Schrijfopdrachten laten nakijken door een docent, gericht op de eisen van jouw programma
• Spreekvaardigheid trainen in een examenformaat, met feedback op vloeiendheid en correctheid
• Voor Programma II: extra oefenen met abstractere, beschouwende en betogende teksten
• Woordenschat uitbreiden gericht op je studie- of werkgebied

Mijn aanpak bij Dutch Together

Bij de voorbereiding op het Staatsexamen NT2 kijk ik eerst samen met jou naar je doel: heb je Programma I of Programma II nodig, en waarom? Zo voorkomen we dat je onnodig voorbereidt op een zwaarder examen dan je situatie vraagt. Vervolgens werk ik gericht aan:

• Examengerichte oefening met officieel voorbeeldmateriaal
• Schrijffeedback buiten de lestijd, zodat elke les naar spreken en oefenen gaat
• Spreekvaardigheid trainen in een realistisch examenformaat
• Een persoonlijk leerpad afgestemd op jouw niveau en planning

Twijfel je nog welk programma bij jou past? Bespreek dit tijdens een gratis proefles, waarin we samen je niveau en doel in kaart brengen.

Veelgestelde vragen